Tiêu chuẩn Matter cho phép thiết bị từ các nhà sản xuất khác nhau giao tiếp mượt mà trong cùng một tòa nhà. Để hệ thống vận hành tự động và ổn định, bạn cần một đơn vị điều khiển trung tâm để quản lý đèn, hệ thống sưởi, rèm cửa và các thiết bị khác. Dưới đây là quy trình thiết lập chi tiết giúp bạn làm chủ công nghệ này.
Bước 1: Lựa chọn nền tảng điều khiển (Matter Platform)
Quyết định quan trọng nhất nằm ngay ở vạch xuất phát: Bạn muốn hệ thống nào làm quản gia chính? Tính đến năm 2025, có bốn ông lớn mà bạn có thể gửi gắm niềm tin:
- Apple Home. Phiên bản phát triển từ hệ thống HomeKit trước đây. Lựa chọn hoàn hảo nếu bạn là tín đồ của iPhone, iPad và muốn sự bảo mật cao.
- Amazon Alexa. Mạnh mẽ với khả năng điều khiển bằng giọng nói và hệ sinh thái loa Echo đa dạng.
- Google Home: Sự kết hợp tuyệt vời giữa các dòng Nest thông minh và nền tảng tìm kiếm hàng đầu.8
- Samsung SmartThings: Hệ sinh thái với dải sản phẩm riêng biệt từ Samsung.
Bên cạnh đó, Home Assistant cũng có sẵn dưới dạng phần mềm nguồn mở cho các giải pháp DIY. Tuya từ Trung Quốc cũng vận hành một nền tảng điều khiển thiết bị Matter được nhiều công ty trên thế giới sử dụng dưới nhiều tên gọi và phạm vi tính năng khác nhau.
Ngoài ra, các hub nhà thông minh như Homey Pro hay Aqara Hub M3 cũng tích hợp sẵn bộ điều khiển Matter (Matter Controller). Tuy nhiên, cần lưu ý: Đừng nhầm lẫn chúng với Matter Bridge – thiết bị chỉ đóng vai trò trung gian để chuyển tiếp các thiết bị kết nối của chúng sang các nền tảng hỗ trợ Matter.
Về nguyên tắc, tất cả các nền tảng trên đều có thể hoạt động song song để điều khiển cùng một sản phẩm, nhưng hệ thống đầu tiên được đưa vào vận hành sẽ xác định các điều kiện khung cho quá trình cài đặt sau này, vì vậy bạn nên lựa chọn cẩn thận.
Hầu hết các nền tảng đều dựa trên các sản phẩm nhất định để điều khiển nhà thông minh. Ví dụ:
- Apple Home chỉ có thể khởi tạo bằng iPhone hoặc iPad, kèm theo một Apple Hub làm Matter Controller như Apple TV 4K (từ thế hệ 2), HomePod (thế hệ 2) hoặc HomePod mini.
- Amazon, Google và SmartThings cũng yêu cầu các bộ hub tương thích của riêng họ. Samsung và LG thậm chí còn tích hợp chức năng này vào các thiết bị gia dụng và tivi.
Bước 2: Chuẩn bị phần cứng và bộ điều khiển (Matter Controller)
Mỗi nền tảng yêu cầu phần cứng điều khiển (Hub) cụ thể để thiết lập và kết nối cục bộ với thiết bị Matter mà không cần internet.
- Apple yêu cầu iPhone/iPad để khởi tạo và một bộ điều khiển như Apple TV 4K (thế hệ 2 trở lên), HomePod (thế hệ 2) hoặc HomePod mini.
- Amazon, Google, SmartThings đều yêu cầu các model loa thông minh hoặc màn hình thông minh tương ứng của hãng để làm trung tâm điều khiển.
Lưu ý về Thread Border Router: Nếu bạn sử dụng các thiết bị chạy giao thức Thread (như của Eve Systems hay Nanoleaf), Hub của bạn phải tích hợp sẵn Thread Border Router. Mặc dù Matter 1.4 đã cải thiện việc trộn lẫn các thương hiệu Border Router khác nhau, nhưng hiện tại bạn vẫn nên ưu tiên sử dụng Hub và Border Router từ cùng một nhà cung cấp để đảm bảo độ tin cậy của mạng lưới mesh.
Bước 3: Cài đặt thiết bị Matter vào hệ thống
Khi Hub và Border Router đã sẵn sàng, bạn có thể bắt đầu thêm thiết bị thông qua ứng dụng của hệ sinh thái (Amazon, Apple, Google, SmartThings...). Quy trình đã được chuẩn hóa thông qua mã thiết lập (setup code). Mã này thường là một nhãn dán QR code trên thân thiết bị, được in trong bao bì hoặc tờ hướng dẫn.
- Sử dụng chức năng quét mã trong ứng dụng để chụp lại mã QR.
- Thiết bị Matter sẽ nhận thông tin truy cập mạng Wi-Fi hoặc Thread.
- Đặt tên duy nhất cho thiết bị và chỉ định phòng để dễ nhận diện.
- Nếu là một bộ Bridge (cầu nối), ứng dụng sẽ lặp lại quy trình gán cho đến khi tất cả các sản phẩm được kết nối qua Bridge đều được đặt đúng vị trí.
Sau khi hoàn tất, thiết bị sẽ nằm trong mạng lưới liên lạc an toàn được gọi là Matter Fabric, cho phép trao đổi dữ liệu mã hóa xuyên suốt.
Bước 4: Kiểm soát và tự động hóa (Automation)
Sau khi vận hành, các sản phẩm sẽ phản hồi ngay lập tức qua ứng dụng hoặc lệnh giọng nói từ Alexa, Bixby, Google Assistant hay Siri. Tuy nhiên, để hệ thống thực sự thông minh, bạn cần thiết lập các tính năng Tự động hóa (còn gọi là quy trình, routines hoặc flows). Các chương trình này cho phép nhà thông minh tự vận hành dựa trên các điều kiện nhất định, ví dụ như tự đóng rèm vào buổi tối hoặc giảm nhiệt độ sưởi khi không có ai ở nhà.
- Bật/tắt hoặc điều chỉnh độ sáng trực tiếp trên giao diện bảng điều khiển như Echo Hub hay Nest Hub.
- Thiết lập các quy tắc (routines/flows) để nhà thông minh tự vận hành. Ví dụ: Tự đóng rèm vào buổi tối hoặc giảm nhiệt độ sưởi khi mọi người rời khỏi nhà.
- Đối với các tính năng chuyên sâu chưa có trên chuẩn Matter (như quản lý vân tay khóa cửa hoặc lịch trình sưởi phức tạp), bạn vẫn nên cài đặt thêm ứng dụng riêng của nhà sản xuất thiết bị.
Bước 5: Chia sẻ thiết bị (Multi-Admin Mode)
Mỗi hệ sinh thái khi cài đặt sẽ tạo ra một Matter Fabric riêng (giống như một nhóm chat mã hóa) khiến các hệ thống khác không thể can thiệp. Tuy nhiên, tiêu chuẩn Matter cho phép bạn chia sẻ thiết bị để các thành viên khác trong gia đình sử dụng song song các nền tảng khác nhau (Multi-Admin Mode). Dưới đây là cách kích hoạt chế độ chia sẻ:
- Vào menu cài đặt thiết bị trên ứng dụng gốc, chọn "Pairing mode" hoặc "Other services".
- Ứng dụng sẽ tạo một mã thiết lập mới (mã tạm thời).
- Sử dụng ứng dụng của hệ sinh thái thứ hai để quét mã này và tích hợp thiết bị vào Fabric mới.
Lưu ý quan trọng: Bạn chỉ có thể chia sẻ các thiết bị đầu cuối (đèn, ổ cắm, cảm biến...). Các bộ điều khiển trung tâm (Hub) như Apple HomePod hay loa Google không thể chia sẻ giữa các Fabric khác nhau để dùng chung các tính năng như phát nhạc đa vùng. Đó là lý do tại sao bạn nên cân nhắc kỹ việc chọn hệ sinh thái chính ngay từ đầu.
