Nên chọn Matter hay Zigbee khi mua thiết bị nhà thông minh mới? Đây là câu hỏi nhiều người gặp ngay khi vừa định thêm một chiếc công tắc hay cảm biến, vì hai chuẩn này đang tồn tại song song trên gần như mọi sản phẩm. Câu trả lời ngắn là tùy vào việc nhà bạn đã có thiết bị gì và bạn định dùng nền tảng nào lâu dài, không có chuẩn nào đúng cho mọi trường hợp.
Bài này đi thẳng vào sự khác biệt thực tế giữa Matter và Zigbee, chỉ rõ trường hợp nào nên chọn cái nào, và cách dùng được cả hai cùng lúc nếu nhà bạn đã có sẵn thiết bị Zigbee từ trước.
Matter và Zigbee khác nhau ở đâu
Khác biệt lớn nhất nằm ở cách thiết bị kết nối với app điều khiển. Zigbee luôn cần một hub trung gian của đúng hãng sản xuất, còn Matter phần lớn kết nối thẳng vào Apple Home, Google Home hoặc Amazon Alexa mà không cần hub riêng cho từng hãng.
| Tiêu chí | Zigbee | Matter |
|---|---|---|
| Cần hub riêng theo hãng | Có | Không, trừ thiết bị chạy Thread cần Thread Border Router |
| Tương thích đa nền tảng | Phụ thuộc hub có hỗ trợ hay không | Có sẵn, cùng lúc nhiều nền tảng nhờ Multi-Admin |
| Độ trễ khi bật tắt | Thấp | Thấp |
| Tiêu thụ điện cho thiết bị chạy pin | Thấp | Thấp với Matter over Thread |
| Độ phổ biến thiết bị trên thị trường | Rất rộng, nhiều mức giá | Đang mở rộng nhanh, còn mỏng ở vài nhóm như camera |
| Xử lý local khi mất Internet | Có, qua hub | Có |
Nhìn bảng này, Zigbee thắng ở độ phổ biến và giá, Matter thắng ở khả năng dùng chung nhiều nền tảng mà không bị khóa vào một hãng.
Zigbee là gì và vì sao vẫn còn phổ biến
Zigbee là giao thức mạng mesh không dây, các thiết bị chuyển tiếp tín hiệu qua nhau để mở rộng vùng phủ, đã được dùng trong nhà thông minh nhiều năm trước khi Matter xuất hiện.
Ưu điểm Zigbee
Danh mục thiết bị Zigbee trên thị trường rất rộng, từ công tắc, cảm biến đến rèm cửa, với nhiều mức giá khác nhau. Hệ sinh thái đã ổn định qua thời gian dài, ít gặp lỗi vặt do phần mềm còn non như một số thiết bị Matter đời đầu.
Nhược điểm Zigbee
Điểm yếu rõ nhất là bạn phải mua đúng hub của hãng sản xuất thiết bị, ví dụ đèn Hue cần Hue Bridge, cảm biến Aqara Zigbee cần hub Aqara. Muốn dùng chung nhiều hãng, bạn phải có nhiều hub cùng lúc hoặc một hub trung tâm hỗ trợ đa giao thức. Nếu bạn đã có sẵn thiết bị Zigbee và muốn tìm hiểu sâu hơn về cách giao thức này hoạt động, xem thêm tại Zigbee là gì.
Matter là gì và vì sao được khuyến nghị cho hệ thống mới
Matter là chuẩn kết nối mở do Apple, Google, Amazon và nhiều hãng lớn cùng phát triển, ra đời để giải quyết đúng vấn đề khóa hãng của các giao thức trước đó.
Ưu điểm Matter
Thiết bị Matter over Wifi kết nối thẳng vào Apple Home, Google Home hay Alexa mà không cần hub riêng. Cùng một thiết bị có thể được điều khiển song song bởi nhiều nền tảng nhờ Multi-Admin, ví dụ bạn dùng cả iPhone và loa Google trong nhà mà không cần chọn hẳn một bên.
Nhược điểm Matter
Vì còn mới hơn Zigbee, một số nhóm thiết bị như camera an ninh vẫn có ít lựa chọn tại Việt Nam. Một số dòng cao cấp cũng có xu hướng định giá cao hơn bản Zigbee tương đương của cùng hãng (theo quan sát của chúng tôi khi làm việc với khách hàng, phần chênh lệch này đang giảm dần khi Matter phổ biến hơn qua từng năm). Nếu bạn muốn hiểu toàn bộ cách Matter hoạt động trước khi quyết định, xem thêm tại Matter là gì và hoạt động ra sao.
Trường hợp nào nên chọn Zigbee, trường hợp nào nên chọn Matter
Không có câu trả lời đúng cho mọi nhà, nhưng có thể quyết định nhanh dựa vào hoàn cảnh cụ thể của bạn.
| Hoàn cảnh | Nên chọn |
|---|---|
| Xây nhà mới, chưa có thiết bị nào | Matter, để không bị khóa vào một hãng ngay từ đầu |
| Đã có sẵn nhiều thiết bị Zigbee như Hue, Aqara cũ | Giữ nguyên, dùng Matter Bridge để đưa vào chung hệ sinh thái, không cần mua lại |
| Cần thiết bị giá rẻ nhất, nhiều lựa chọn nhất | Zigbee vẫn có danh mục rộng hơn ở phân khúc giá thấp |
| Cần dùng song song cả Apple Home và Google Home cho cùng thiết bị | Matter, nhờ Multi-Admin |
| Chưa chắc sẽ gắn bó với nền tảng nào lâu dài | Matter, để tránh phải đổi lại toàn bộ thiết bị nếu đổi hãng |
Một điểm cần nói thẳng, nếu nhà bạn đã đầu tư nhiều vào hệ Zigbee ổn định và không có nhu cầu đổi nền tảng, việc thay hết sang Matter ngay bây giờ là không cần thiết. Chi phí thay mới không mang lại lợi ích tương ứng nếu hệ thống hiện tại đang chạy tốt.
Không cần chọn hẳn một trong hai, dùng Matter Bridge để kết hợp
Đây là điều nhiều người chưa biết, bạn không buộc phải bỏ hết thiết bị Zigbee cũ để chuyển sang Matter. Matter Bridge là thành phần trung gian dịch giao thức Zigbee sang Matter, giúp thiết bị cũ xuất hiện trong Apple Home hay Google Home như một thiết bị Matter thông thường. Tìm hiểu cơ chế cụ thể tại Matter Bridge là gì.
Một hướng khác gọn hơn là chọn thẳng thiết bị hỗ trợ cả hai giao thức trong cùng một sản phẩm. Một số bộ điều khiển đèn của Sunricher hiện có bản chạy song song Matter over Thread và Zigbee, cho phép bạn dùng ngay với hệ Zigbee hiện tại và chuyển dần sang Matter khi cần, không phải thay phần cứng hai lần.
Thiết bị nào nên mua Matter ngay, thiết bị nào Zigbee vẫn ổn
Với thiết bị mua mới hoàn toàn, đèn, công tắc, ổ cắm và khóa cửa nên ưu tiên bản Matter, vì đây là các nhóm đã có danh mục Matter đủ rộng tại Việt Nam và tránh được rủi ro khóa hãng về sau. Cảm biến chuyển động, cảm biến cửa cũng nên chọn Matter over Thread nếu nhà bạn đã có Thread Border Router.
Với camera an ninh, danh mục Matter tại Việt Nam vẫn còn mỏng ở thời điểm hiện tại, nên hệ camera chuyên dụng vẫn là lựa chọn thực tế hơn nếu bạn cần lắp ngay. Đây là một trong số ít nhóm thiết bị mà Zigbee hoặc chuẩn riêng của hãng camera vẫn đang phù hợp hơn Matter.
Gợi ý hub trung tâm nếu muốn chạy song song cả hai giao thức
Nếu quyết định giữ cả Zigbee cũ và Matter mới, bạn cần một hub trung tâm hỗ trợ cả hai, thay vì hai hub riêng biệt chiếm chỗ và khó quản lý. Aqara Hub M3 hỗ trợ Zigbee 3.0 song song với Matter và Thread, phù hợp nếu bạn đang có nhiều thiết bị Aqara Zigbee. Homey Pro đi xa hơn, hỗ trợ thêm Z-Wave, Wifi, BLE và cả 433 MHz trong cùng một thiết bị, phù hợp nhà có thiết bị từ nhiều hãng khác nhau tích lũy qua nhiều năm.
Xem so sánh chi tiết các dòng hub đang bán tại Việt Nam tại so sánh các hub Matter đáng mua.
